vrijdag 14 december 2018

Jan Spruijt

Vanaf mijn komst naar Dordrecht tot de zomer van 2006, en daarna weer van 2010 of 2011, was ik betrokken bij het leven en 'welzijn' van Jan Spruijt. Omdat er een bijzonder verhaal te vertellen is over hem, een mooi verhaal, maar ook omdat hem naar mijn bescheiden mening groot onrecht wordt aangedaan, deze blog. Het eerste deel gaat over het onrecht, het tweede vooral over de mooie kant. De publicatie wordt met instemming van Jan geplaatst. 

De linkerfoto hierboven is uit het opsporingsbericht van 10 augustus 2006; daarnaast een pasfoto uit 2017.

Ruimte om te leven

In het Nederlands Dagblad van zaterdag 23 december 2017 stond het verhaal van Jan S., met de veelzeggende titel Geen eigen glazen meer om in te gooien. Dat was kennelijk een ongelukkig moment, zo vlak voor Kerst, want voor zover ik weet is het niet of nauwelijks opgemerkt; in ieder geval niet ‘opgepakt’. Ik hoop van harte dat dat nu wel gebeurt, omdat mijns inziens Jan groot onrecht werd én wordt aangedaan.

Wat er gebeurde
De kinder- en pubertijd van Jan - die we nu voluit Jan Spruijt mogen noemen, *Dordrecht, 1960 - worden gekenmerkt door langdurig verblijf in jeugdinrichtingen, en door het heftige seksueel misbruik dat hij daar onderging; iets wat later volmondig is erkend door de commissie Deetman. 
Aan het einde van deze periode leert Jan twee dingen: (terug-)vechten én drinken. Die zaken bepalen ook de tijd erna; met list en bedrog, en soms met geweld, onderhoudt hij zijn alcoholverslaving. Daar komt een eind aan als Jan in augustus 2006  twee bejaarde priesters overvalt en berooft. De dag erna wordt hij in zijn woonplaats Dordrecht opgepakt. Jan wordt veroordeeld tot 6 jaar cel, maar hij gaat in hoger beroep; niet omdat hij de straf te zwaar vindt, maar omdat hij behandeld wil worden. Dat beroep wint hij als de rechter hem veroordeelt tot 40 maanden cel én tbs. 
Zodoende wordt Jan in februari 2009 opgenomen in tbs-kliniek De Kijvelanden in Poortugaal. Daar doorloopt hij met goed gevolg de gewenste behandeling. Als hij met onbegeleid verlof mag, wandelt Jan dagelijks langs de Oude Maas naar het verzorging- en verpleeghuis waar hij vrijwilligerswerk doet; waarschijnlijk de gelukkigste tijd uit zijn leven. Al die jaren heeft Jan geen druppel alcohol gedronken! En hij bezoekt op eigen initiatief bijeenkomsten van de AA, want hij beseft heel goed dat een paar jaar niet drinken nog niet betekent dat je geen alcoholist meer bent.  

Het gaat mis als Jan toe is aan de volgende fase, transmuraal verlof. Jan wordt geplaatst in De Gaarshof in Baarle Nassau; daar kent men een gedoogbeleid ten aanzien van alcohol en softdrug, en er wordt dan ook tegen de klippen op gezopen en geblowd. Jan bedingt dat hij naar de AA in Breda mag en dat hij antabus - een ‘aversiemiddel’ dat ervoor zorgt dat iemand niet meer goed tegen alcohol kan; hij of zij wordt er ziek van - zal krijgen als de zucht naar drank hem teveel wordt. Maar als puntje bij paaltje komt, wordt hem dit middel geweigerd. En dan gaat het dus goed fout; begin april 2016 zet Jan het op een zuipen. 
Maar de dag na deze misstap, meldt hij zich zelf weer bij De Kijvelanden zonder andere fouten te hebben begaan. Hij wordt echter ontzettend zwaar gestraft; sinds deze ‘misstap’ zat hij weer ruim 2 1/2 jaar 'binnen'. Vanaf mei j.l.  heeft hij weer onbegeleid verlof, nu in Nijmegen, waar hij op het terrein van de Pompekliniek woont. En al die tijd staat hij weer ‘droog’.

Een jaar geleden, in december 2017, bepaalde de rechter dat Jan Spruijt niet de gevraagde twee, maar ’slechts’ één jaar verlenging van zijn tbs-periode krijgt ‘om een vinger aan de pols te houden’. Tijdens een rechtszitting op 21 december 2018 vroeg de kliniek opnieuw twee jaar; de rechter oordeelde dat men ook nu één jaar kreeg; inderdaad: om een vinger aan de pols te houden. Vervolgens verzuimde de advocaat van Jan om hoger beroep aan te tekenen, zodat Jan pas in december 2019 opnieuw voor de rechter staat.......

Vragen
Er zijn veel vragen te stellen over de gang van zaken rondom Jan Spruijt. Maar ik beperk me tot twee.

1. Waarom is er van alles aan gedaan om Jan weer aan de drank te krijgen?

Jan is veranderd. Na het plegen van de twee roofovervallen kwam hij tot de conclusie dat hij niet op dezelfde wijze verder wilde; daarom vroeg hij in hoger beroep om behandeling. Als hij dat niet had gedaan, zou hij in de zomer van 2010 weer op straat hebben gestaan, maar dan wel onbehandeld!
Jan verschuilt zich niet achter zijn moeilijke jeugd als het om zijn ‘misdaden’ gaat, hoewel hij daar alle reden voor zou hebben vanwege het seksueel misbruik dat hij onderging. Hij geeft ook anderen niet de schuld van het drinkgelag in 2016 - niemand heeft die drank met geweld in mijn keel gegoten, zegt hij -  hoewel hij daar ook wel argumenten voor zou kunnen verzinnen. Én Jan doorliep met goed gevolg zijn behandeling. Behoudens de uitglijder in De Gaarshof staat hij droog, en waar hij in de gelegenheid is, bezoekt hij bijeenkomsten van de AA.
Bij de keuzes die Jan maakte en maakt, speelt ook het christelijk geloof een rol. Jan groeide op in een rooms-katholiek gezin, maar het seksueel misbruik heeft hem niet, zoals veel anderen, voorgoed afkerig gemaakt van God, geloof en kerk.
Toen Jan in aanmerking kwam voor transmuraal verlof, werd zijn verzoek om in Horeb in Beekbergen geplaatst te worden, afgewezen; het hoofd van zijn afdeling, die dit voor hem had willen regelen, werd overgeplaatst, nota bene naar een afdeling waar al een hoofd was. Horeb was een locatie van De Hoop in Dordrecht (was, want begin dit jaar is deze locatie gesloten); een erkende christelijke ggz-instelling dus, zonder gedoogbeleid, die Jan de begeleiding had kunnen geven geven die hij nodig had en wilde.
In plaats van naar Horeb ging Jan naar De Gaarshof in Baarle Nassau, een instelling waar drank en drugs dagelijkse kost waren. Een veroordeelde pedoseksueel gaat in zijn verlofperiode toch ook geen vrijwilligerswerk doen bij de kinderopvang? Na de terugval van Jan verbrak de tbs-kliniek in Poortugaal overigens wel de banden met de Gaarshof.

2. Waarom wordt Jan na zijn terugval al 2,5 jaar ‘vastgehouden’ in een tbs-kliniek, zonder enige vorm van behandeling, en waarom vraagt men nu aan de rechter om die periode weer te verlengen?

Jan werd dit jaar overgeplaatst van Poortugaal naar de Pompekliniek in Nijmegen en heeft sinds het afgelopen voorjaar weer onbegeleid verlof. Maar volgens de kliniek is het nog te vroeg voor transmuraal verlof omdat hij nog heel wat stappen moet zetten. Maar op de logische vervolgvraag welke stappen dat dan zijn komt consequent geen antwoord.

Naar de antwoorden op deze vragen kan ik slechts gissen. Is de angst voor tbs-ers die tijdens hun verlof de fout ingingen - Micael P. verkrachtte tijdens een verlof twee meisje, kreeg betrekkelijk snel weer verlof en vermoordde toen Anne Faber - bepalend voor hoe er nu met andere patiënten wordt omgegaan? Die zorg is er in ieder geval niet met betrekking tot de ex-priester Jan van K., die in dezelfde kliniek verblijft als Jan omdat hij zich heeft vergrepen aan een 12-jarige jongen. Hoewel hij blijft ontkennen én 4,5 jaar consequent weigerde zich te laten behandelen, mag ook hij met verlof.
Of heeft het met geld te maken? Naar verluidt ontvangt een tbs-kliniek € 170.000,- per patiënt per jaar, en staan er in Nijmegen nogal wat kamers leeg op de resocialisatieafdeling. Jan binnenhouden kan die financiële pijn dus enigszins verzachten. Maar laten we hopen dat dát niet waar is!

Wat ik wil
In formulier II en III voor de bevestiging van ouderlingen en diakenen van de Nederlandse Hervormde Kerk staat onder de zaken die aan de diakenen zijn toevertrouwd ook het volgende: ‘Daarenboven zullen zij de kerk dienen in haar taak om ook overheid en volk te wijzen op hun roeping, te streven naar een samenleving waarin het rechtvaardig toegaat en waarin er ruimte is voor ieder mens om te leven en te werken.’  Omdat ik meen dat er in deze casus níét rechtvaardig toegaat, en dat Jan níét de ruimte krijgt om te leven, kaart ik zijn situatie aan. In de hoop en met het gebed dat er bij de overheid geluisterd wordt.


==================

Een waargebeurd kerstverhaal 


Zo; genoeg over Kerst. Ik wil het met u hebben over ons voormalige stadsgenoot Jan Spruijt.

Jan werd in 1960 in Krispijn geboren. Zijn jeugd wordt gekenmerkt door langdurig verblijf in jeugdinrichtingen, en door het heftige seksuele misbruik dat hij daar onderging.
Aan het einde van deze periode leert Jan twee dingen: (terug-)vechten én drinken. Die zaken kenmerken de tijd erna; met list en bedrog, en soms met geweld, onderhoudt hij zijn alcoholverslaving. Daar komt een eind aan als Jan in augustus 2006  twee bejaarde priesters overvalt en berooft. De dag erna wordt hij in de Dordtse binnenstad opgepakt. Jan wordt in veroordeeld tot 6 jaar cel, maar hij gaat in hoger beroep; niet omdat hij de straf te zwaar vindt, maar omdat hij behandeld wil worden. Dat beroep wint hij als de rechter hem veroordeelt tot 40 maanden cel én tbs.
In de tbs-kliniek in Poortugaal doorloopt Jan met goed gevolg de gewenste behandeling. Als hij onbegeleid verlof krijgt, wandelt hij dagelijks langs de Oude Maas naar het verzorging- en verpleeghuis waar hij vrijwilligerswerk doet; waarschijnlijk de gelukkigste tijd uit zijn leven. Al die jaren heeft Jan geen druppel alcohol gedronken! En hij bezoekt op eigen initiatief bijeenkomsten van de AA, want hij beseft heel goed dat een paar jaar niet drinken nog niet betekent dat je geen alcoholist meer bent.

Het gaat mis als Jan toe is aan de volgende fase: transmuraal verlof. Jan komt in een voorziening in Brabant met een gedoogbeleid; er wordt daar dan ook tegen de klippen op gezopen en geblowd. Jan bedingt dat hij naar de AA in Breda mag en dat hij antabus - een ‘aversiemiddel’; het zorgt ervoor dat iemand goed ziek wordt als hij alcohol drinkt - zal krijgen als de zucht naar drank hem teveel wordt. Maar als puntje bij paaltje komt, wordt hem dit middel geweigerd. En dan gaat het goed fout; begin april 2016 zet Jan het op een zuipen.
Maar de dag na deze misstap meldt hij zich zelf weer bij de kliniek zonder andere fouten te hebben begaan. Hij wordt echter ontzettend zwaar gestraft; sinds deze ‘misstap’ krijgt hij geen behandeling meer, maar de kliniek - hij is inmiddels verhuisd naar de Pompekliniek in Nijmegen - vraagt nu aan de rechter of ze Jan nog twee jaar onder haar hoede mag houden.

Tot zover het slechte nieuws, over een ‘sinner’ die tevens een ‘sinner against’ is. Het goede nieuws is dat  iemand waarvan iedereen dacht dat er nooit meer iets van terecht zou komen, zelf vraagt om behandeling. Als hij dat niet had gedaan, zou hij bij goed gedrag  in de gevangenis na 2/3 van de straftijd, dus in augustus 2010, weer op straat hebben gestaan. Maar wel onbehandeld! Jan doet er alles aan om niet toe te geven aan zijn verslaving, en dat lukt hem ook bijna helemaal; ook na zijn terugval staat hij weer helemaal ‘droog’. Hij legt ook de schuld voor zijn gedrag, zelfs niet voor zijn terugval, bij anderen. En hij heeft niet, zoals zoveel anderen ‘Adieu God’ gezegd, hoewel hij er veel meer reden voor had dan veel van de BN-ers die door Tijs van de Brink werden geïnterviewd.

En zo wordt het toch nog bijna een kerstverhaal. Weliswaar zonder de sneeuwstorm die op Kerstavond rondom een eenzame boerderij giert, zonder bezorgde ouders en een brave broer die altijd netjes thuis is gebleven, maar wel over een zoon die terugkeerde naar het Vaderhuis. Om dat mogelijk te maken, óók voor brave burgers, daalde de Zoon af naar deze gebroken wereld; Hij kwam om te  zoeken en te behouden wat verloren is. Toch?

Geplaatst in Kerk op Dordt jaargang 9,  nummer 24  d.d. 14 december 2018



Geen opmerkingen:

Een reactie posten